Octoverse (اکتوورس) گزارش سالانه و جامع گیت‌هاب است که با تحلیل داده‌های میلیون‌ها توسعه‌دهنده و مخزن در سراسر جهان، بزرگترین ترندها و تحولات جهانی توسعه نرم‌افزار را ترسیم می‌کند. این گزارش، جهت‌گیری اکوسیستم کدنویسی—از زبان‌های برنامه‌نویسی تا ابزارهای امنیتی—را مشخص می‌کند.
در این گزارش خبری در کارینا وب، ما به طور کامل، عمیق‌ترین و جذاب‌ترین یافته‌های گزارش Octoverse ۲۰۲۵ را بررسی خواهیم کرد؛ سالی که هوش مصنوعی رسماً قواعد بازی را بازنویسی کرد و باعث رقم خوردن بزرگترین تغییرات زبانی در یک دهه شد. آماده باشید، چون داده‌ها از یک دگرگونی بی‌سابقه خبر می‌دهند.
رشد انفجاری: رکوردشکنی گیت‌هاب با ۱۸۰ میلیون کاربر و ورود AI
اگر سال ۲۰۲۵ یک تم داشت، آن رشد بود. در طول یک سال، به طور متوسط بیش از یک توسعه‌دهنده جدید در هر ثانیه به گیت‌هاب پیوست؛ بیش از ۳۶ میلیون در یک سال گذشته، که سریع‌ترین نرخ رشد مطلق گیت‌هاب تا کنون است. در حال حاضر بیش از ۱۸۰ میلیون توسعه‌دهنده بر روی این پلتفرم کار می‌کنند .
- رشد شتابان به کمک Copilot: عرضه GitHub Copilot Free در اواخر سال ۲۰۲۴، با جهشی در ثبت‌نام توسعه‌دهندگان همراه شد. نزدیک به ۸۰% از توسعه‌دهندگان جدید در هفته اول از GitHub Copilot استفاده می‌کنند، که نشان می‌دهد هوش مصنوعی اکنون یک انتظار پایه در میان کدرهای جدید است.
- فعالیت بی‌سابقه: توسعه‌دهندگان در هر دقیقه بیش از ۲۳۰ مخزن جدید ایجاد کردند، ماهانه به طور متوسط ۴۳.۲ میلیون Pull Request را ادغام کردند (+۲۳% سال به سال)، و نزدیک به ۱ میلیارد کامیت در سال ۲۰۲۵ ارسال کردند.
- مخازن خصوصی در مقابل عمومی: در سال ۲۰۲۵، ۸۱.۵% از کل مشارکت‌ها در مخازن خصوصی انجام شد. مخازن خصوصی سریع‌تر رشد کردند (+۳۳% سال به سال) که نشان‌دهنده افزایش توسعه سازمانی بر روی گیت‌هاب است، اما این پروژه‌های خصوصی به شدت به کتابخانه‌ها و مدل‌های موجود در منبع باز عمومی متکی هستند.
انقلاب زبان‌ها: تایپ‌اسکریپت چگونه پایتون و جاوا اسکریپت را پشت سر گذاشت؟
اوج فعالیت‌ها با یک نقطه عطف ساختاری همزمان بود: در آگوست ۲۰۲۵، تایپ‌اسکریپت (TypeScript) برای اولین بار از پایتون و جاوا اسکریپت پیشی گرفت و به پرکاربردترین زبان در گیت‌هاب از نظر تعداد مشارکت‌کنندگان ماهانه تبدیل شد. این مهم‌ترین تغییر زبان در بیش از یک دهه اخیر است.
| رتبه ۲۰۲۵ | زبان | افزایش مشارکت‌کننده سال به سال | رشد سال به سال (%) | نکته مهم |
| ۱ | TypeScript | ~۱,۰۵۴,۰۱۵ | ۶۶.۶۳% | غلبه بر پایتون و جاوا اسکریپت، تبدیل شدن به استاندارد توسعه جدید. |
| ۲ | Python | ~۸۵۰,۵۷۹ | ۴۸.۷۸% | زبان اصلی هوش مصنوعی و یادگیری ماشین. |
| ۳ | JavaScript | ~۴۲۷,۱۴۸ | ۲۴.۷۹% | هنوز پرحجم، اما رشد آهسته‌تر به دلیل انتقال به تایپ‌اسکریپت. |
چرا تایپ‌اسکریپت پیروز شد؟
- همخوانی با هوش مصنوعی: سیستم‌های تایپ (Type Systems) ابهام را کاهش داده و خطاهای مدل‌های زبانی بزرگ (LLM) را قبل از رسیدن به محیط پروداکشن شناسایی می‌کنند. یک مطالعه در سال ۲۰۲۵ نشان داد که ۹۴% از خطاهای کامپایل تولید شده توسط LLMها، در واقع خطاهای بررسی تایپ بودند.
- استاندارد شدن فریم‌ورک‌ها: تقریباً تمام فریم‌ورک‌های اصلی فرانت‌اند (مانند Next.js ۱۵ و Angular ۱۸) به طور پیش‌فرض، کدبیس را با تایپ‌اسکریپت ایجاد می‌کنند.
- زبان‌های کلیدی برای پروژه‌های جدید: تقریباً ۸۰% از مخازن جدید، تنها از شش زبان استفاده کردند: پایتون، جاوا اسکریپت، تایپ‌اسکریپت، جاوا، C++ و #C.
هوش مصنوعی دیگر یک ابزار نیست: عامل‌ها و “Vibe Coding”، واقعیت مهندسی جدید
در سال ۲۰۲۵، هوش مصنوعی از مرحله آزمایشی به بخشی از جریان کاری روزمره تبدیل شد.
- زیرساخت شدن هوش مصنوعی مولد: بیش از ۱.۱ میلیون مخزن عمومی از LLM SDK استفاده می‌کنند (+۱۷۸% سال به سال)، که نشان‌دهنده گذار از آزمایش اولیه به ساخت پایدار است.
- ورود عامل‌ها به جریان اصلی: GitHub Copilot coding agent به صورت عمومی در دسترس قرار گرفت و سیگنال‌های اولیه حاکی از تأثیر آن است: بیش از ۱ میلیون Pull Request بین می تا سپتامبر ۲۰۲۵ توسط این عامل ایجاد شد.
- کدنویسی Vibe: “Vibe Coding” به عنوان یک جریان کاری برای توسعه‌دهنده تعریف شد که با یک ایده شروع می‌شود و مستقیماً به یک اثبات مفهوم (Proof-of-Concept) قابل اجرا می‌رسد، که اغلب با کمک تکمیل خودکار هوش مصنوعی انجام می‌شود. اگر ابزارهای AI بتوانند موانع ورود را کاهش دهند، سواد برنامه‌نویسی به طور چشمگیری گسترش خواهد یافت.
قدرت جهانی کد: هند، بزرگترین پایگاه توسعه‌دهندگان دنیا می‌شود
پنج سال گذشته نقشه توسعه‌دهندگان گیت‌هاب را بازطراحی کرده است، روندی که سریع‌تر از هر دوره دیگری است.
- رهبری هند: هند با افزودن بیش از ۵.۲ میلیون توسعه‌دهنده در سال ۲۰۲۵، بزرگترین منبع جدید توسعه‌دهندگان بود (بیش از ۱۴% از کل). پیش‌بینی می‌شود هند تا سال ۲۰۳۰ با ۵۷.۵ میلیون توسعه‌دهنده و یک سوم کل ثبت‌نام‌های جدید جهانی، به بزرگترین جامعه توسعه‌دهندگان جهان تبدیل شود.
- برتری هند در OSS: هند اکنون بزرگترین پایگاه مشارکت‌کنندگان عمومی و منبع باز در جهان است و از آمریکا پیشی گرفته است.
- مناطق در حال ظهور: مناطقی مانند برزیل، اندونزی، و کشورهای آفریقا و خاورمیانه (نیجریه، ترکیه، مصر) نیز رشد قابل توجهی از خود نشان دادند که ناشی از جذب از راه دور توسط شرکت‌های غربی و اکوسیستم‌های استارتاپی در حال رونق است.
منبع باز در تسخیر AI: ۶۰% پروژه‌های برتر، مغناطیس مشارکت شده‌اند؟
توسعه منبع باز در سال ۲۰۲۵ به سطوح بی‌سابقه‌ای رسید: ۱.۱۲ میلیارد مشارکت در مخازن عمومی (+۱۳% سال به سال). مارس ۲۰۲۵ با ۲۵۵,۰۰۰ نفر، بزرگترین ماه برای مشارکت‌کنندگان جدید در تاریخ گیت‌هاب بود.
- غلبه زیرساخت AI: ۶ مورد از ۱۰ پروژه برتر منبع باز از نظر مشارکت‌کنندگان، بر زیرساخت هوش مصنوعی متمرکز بودند، که نشان‌دهنده تقاضا برای موتورهای استنتاج، چارچوب‌های ارکستراسیون و ابزارهای کارایی AI است (مانند vllm و ollama).
- AI و تازه‌واردها: نیمی (۵۰%) از پروژه‌های منبع باز حداقل یک نگه‌دارنده (Maintainer) دارند که از GitHub Copilot استفاده می‌کند. همچنین، پروژه‌های مربوط به زیرساخت AI در میان مشارکت‌کنندگان تازه‌وارد نیز بسیار محبوب هستند.
- نقص حکمرانی: با وجود این حجم از فعالیت، تنها ۲% از مخازن دارای قوانین رفتاری (Code of Conduct) هستند و ۵.۵% دارای راهنمای مشارکت‌کنندگان هستند.
مبارزه با باگ‌ها: هوش مصنوعی و اتوماسیون ۳۰% سریع‌تر، شکست در کنترل دسترسی!
میانگین زمان رفع آسیب‌پذیری‌های با شدت بحرانی، ۳۰% سریع‌تر شده است (از ۳۷ به ۲۶ روز) ، که نشان می‌دهد سرعت اصلاح در حال هماهنگی با سرعت توسعه نرم‌افزار است.
- اتوماسیون هوشمند: ابزارهای AI مانند Copilot Autofix در حال رفع مسائل رایج OWASP Top ۱۰ هستند و استفاده از Dependabot با رشد +۱۳۷% اتوماسیون رفع باگ‌ها را تقویت کرده است.
- خطر جدید امنیتی: آسیب‌پذیری کنترل دسترسی خراب (Broken Access Control) با ۱۷۲% رشد، از تزریق (Injection) پیشی گرفت و به رایج‌ترین هشدار CodeQL تبدیل شد. این مسئله ناشی از پیکربندی‌های نادرست و اسکلت‌بندی‌های AI است که بررسی‌های احراز هویت را نادیده می‌گیرند.
- مقابله AI با خطر جدید: Copilot Autofix به سرعت این دسته را هدف قرار داد و فیکس‌های تولید شده توسط هوش مصنوعی برای Broken Access Control، ماهانه در بیش از ۶,۰۰۰ مخزن پذیرفته شد.
نتیجه‌گیری: داستان ۲۰۲۵، AI علیه توسعه‌دهنده نیست، تکامل است.
فعالیت در گیت‌هاب به بالاترین سطح خود رسیده است، با مشارکت‌کنندگان بیشتر، مخازن بیشتر و آزمایش‌های بیشتر از هر زمان دیگری. سال ۲۰۲۵ ثابت کرد که هوش مصنوعی توسعه‌دهندگان را کنار نمی‌زند، بلکه تعداد بیشتری را وارد اکوسیستم می‌کند. توسعه‌دهندگان اکنون عامل‌های هوش مصنوعی را مدیریت می‌کنند، زبان‌ها را شکل می‌دهند و اکوسیستم‌ها را هدایت می‌کنند.
منبع: github.blog
