عقبنشینی اجباری گوگل: تاریخ یک حکم ضد انحصار
در یکی از مهمترین تحولات حقوقی و تجاری صنعت فناوری در سالهای اخیر، گوگل مجبور شد سیاستهای فروشگاه گوگل پلی خود را برای کاربران ساکن ایالات متحده به شدت تلطیف کند. این عقبنشینی، نتیجه مستقیم شکست گوگل در پرونده ضد انحصار تاریخی علیه شرکت اپیک گیمز، خالق بازی محبوب فورتنایت، است.
همانطور که در این گزارش خبری در کارینا وب اطلاعرسانی میشود، این تغییرات از تاریخ ۲۹ اکتبر ۲۰۲۵ به مرحله اجرا درآمدهاند. ریشه این دگرگونی به رای هیئت منصفه در دسامبر ۲۰۲۳ بازمیگردد که به اتفاق آرا، اقدامات گوگل در مورد انحصار توزیع اپلیکیشنها و سیستم پرداخت درونبرنامهای اندروید را غیرقانونی تشخیص داد. در ادامه، حکم دادگاه منطقهای فدرال در تاریخ ۱۲ سپتامبر ۲۰۲۵ توسط دادگاه استیناف حوزه نهم تأیید شد و مسیر را برای اجرایی شدن دستورات قضایی هموار کرد. این تأیید، عملاً آخرین تلاشهای گوگل برای به تعویق انداختن اجرای حکم را، پیش از درخواست تجدیدنظر نهایی به دیوان عالی، ناکام گذاشت.
گوگل در بیانیهای رسمی خود اشاره کرده که «همانند همیشه، اعتماد و ایمنی کاربر در مرکز فعالیتهای ما قرار دارد، ضمن اینکه از اصول SAFE خود پیروی میکنیم.» با این حال، باید پذیرفت که این اصول اکنون در سایه یک حکم قضایی موقت قرار گرفتهاند.
آزادی پرداخت: شکستن دیوار کمیسیون ۱۵ تا ۳۰ درصدی
مهمترین نتیجه این حکم، رفع اجبار استفاده از سیستم صورتحساب گوگل پلی (Google Play Billing) است که طی سالها برای گوگل میلیاردها دلار درآمد از محل کمیسیونهای ۱۵ تا ۳۰ درصدی تولید میکرد.
بر اساس قوانین جدید، که بهطور خاص برای اپلیکیشنهایی که به کاربران در ایالات متحده خدمات میدهند اعمال شده است، موارد زیر دیگر ممنوع نیستند:
- روشهای پرداخت جایگزین: توسعهدهندگان اکنون میتوانند سیستمهای پرداخت درونبرنامهای دیگری غیر از Google Play Billing را در اپلیکیشنهای توزیع شده در پلی استور ارائه دهند. این یعنی کاربران آمریکایی میتوانند از طریق کارتهای اعتباری مستقیم، PayPal یا سایر درگاههای پرداخت جایگزین خرید کنند.
- اطلاعرسانی آزادانه: گوگل دیگر توسعهدهنده را از «برقراری ارتباط با کاربران در مورد در دسترس بودن یا قیمتگذاری اپلیکیشن در خارج از Google Play Store» منع نمیکند. این امر به توسعهدهندگان اجازه میدهد تا به کاربران اطلاع دهند که خرید از طریق سایت خودشان یا درگاههای دیگر، ممکن است برای آنها ارزانتر تمام شود.
- لینک به خارج از فروشگاه: ممنوعیتهای موسوم به «ضد هدایت» که توسعهدهندگان را از ارائه «لینک دانلود اپلیکیشن در خارج از Google Play Store یا لینک دادن به تراکنشها» منع میکرد، لغو شده است.
این موارد، بهطور رسمی، «هرگونه محدودیت دیگر در سیاستهای پرداخت موجود» گوگل را برای بازار آمریکا تحتالشعاع قرار میدهد. این تغییر، یک پیروزی بزرگ برای شرکتهایی است که به دنبال مدلهای مستقیم با مصرفکننده (DTC) هستند و میتوانند با حذف کمیسیون گوگل، درآمد بیشتری حفظ کنند یا محصولات خود را با قیمتهای رقابتیتری عرضه کنند.
ابهامهای امنیتی و موقتی بودن حکم
گوگل پیشتر در جریان دادرسیهای خود، استدلال میکرد که این تغییرات، «خطرات امنیتی و ایمنی عظیمی» را ایجاد میکنند، چرا که باز شدن درهای اکوسیستم به روی درگاههای پرداخت شخص ثالث و فروشگاههای جایگزین، میتواند منجر به افزایش بدافزارها و کلاهبرداری شود. اگرچه دادگاه این استدلالها را برای توجیه انحصار نپذیرفت، اما گوگل همچنان بر این موضع خود پایبند است.
بنابراین، این سؤال اساسی باقی میماند که گوگل در آینده نزدیک، که وعده داده «الزامات برنامهای و تغییرات مدل کسبوکار بیشتری را برای حفظ اعتماد و ایمنی کاربر در اکوسیستم» به اشتراک بگذارد، چه اقداماتی را انجام خواهد داد. آیا این اقدامات صرفاً شامل بهبودهای فنی برای حفظ امنیت خواهد بود، یا به ابزاری جدید برای سختتر کردن رقابت و افزایش هزینههای انطباق برای توسعهدهندگان شخص ثالث تبدیل خواهد شد؟
باید توجه داشت که این حکم، یک راهحل دائمی نیست. تغییرات فعلی تنها تا زمانی که دستور دادگاه منطقهای ایالات متحده در حال اجرا باشد (تا اول نوامبر ۲۰۲۷) اعتبار دارند. این موقتی بودن، نشان میدهد که نبرد حقوقی اصلی هنوز به پایان نرسیده و گوگل با درخواست تجدیدنظر به دیوان عالی آمریکا، قصد دارد کنترل خود بر اکوسیستم اندروید را بازیابد. با این حال، اجرای دوساله این حکم، فرصت مغتنمی برای توسعهدهندگان و همچنین کاربران آمریکایی فراهم میکند تا از یک بازار رقابتیتر بهرهمند شوند.
واکنشها و چشمانداز بازار
جامعه توسعهدهندگان، بهخصوص شرکتهای بزرگ مانند اپیک گیمز و سایر فعالان که سهم قابل توجهی از درآمد خود را به کمیسیون گوگل میپرداختند، به شدت از این حکم استقبال کردهاند. آزادی برای انتخاب روش پرداخت، نه تنها به نفع سودآوری شرکتهاست، بلکه خلاقیت در قیمتگذاری و ارائه طرحهای تشویقی مستقیم به مشتری را نیز افزایش میدهد. در نهایت، مشتری نهایی در آمریکا میتواند انتظار داشته باشد که برخی از خریدهای درونبرنامهای با قیمت کمتری به او عرضه شود، چرا که هزینه کمیسیون گوگل از میان برداشته شده است.
این تحولات، یک مورد مهم از برخورد قوانین ضد انحصار با قدرت انحصاری پلتفرمهای دیجیتال است و میتواند الگویی برای رگولاتورها در سایر نقاط جهان باشد. در حالی که اتحادیه اروپا از طریق قانون بازارهای دیجیتال (DMA) در حال اعمال تغییرات مشابهی است، این حکم در ایالات متحده از طریق یک دعوای حقوقی خصوصی، انحصار گوگل را در مهمترین بازار دنیا به چالش کشید و شکافی جدی در مدل کسبوکار چند میلیارد دلاری این شرکت ایجاد کرد.
آینده نشان خواهد داد که آیا گوگل پس از انقضای این حکم موقت، سیاستهای خود را بهطور کامل به حالت قبل بازمیگرداند یا فشار بازار رقابتی جدید، آن را مجبور به ادامه مسیر بازتری خواهد کرد.
منبع: support.google.com
