اینترنت بهتر در تعطیلات: یک سراب یا یک واقعیت تلخ؟
اگر در تعطیلات اخیر متوجه بهبود سرعت اینترنت موبایل خود در تهران شدید، تنها نبودید. این پدیده، که در نگاه اول خوشایند به نظر میرسد، در حقیقت یک زنگ خطر جدی برای آینده زیرساختهای ارتباطی کشور است. با سفر بخش بزرگی از پایتختنشینان، بار ترافیکی روی دکلهای مخابراتی بهشدت کاهش یافت و کیفیت شبکه به شکل چشمگیری بهتر شد. این بهبود موقت، که با آمارهای رسمی منتشر شده توسط بهزاد اکبری، معاون وزیر ارتباطات، تأیید شد، یک حقیقت تلخ را برملا میکند: شبکه اپراتورهای موبایل در کلانشهرها توان پاسخگویی به تقاضای واقعی کاربران را ندارد و در شرایط عادی، زیر فشار حداکثری قرار دارد.
این اتفاق بار دیگر نشان داد که کیفیت خدمات ارتباطی در ایران نه به توان فنی اپراتورها، بلکه به ظرفیتگذاری و سرمایهگذاری در زیرساختها وابسته است. این یعنی مشکل اصلی از فناوری یا توان فنی شرکتها نیست، بلکه ریشه در سیاستگذاریهای کلان دارد.
چرخه معیوب تعرفههای ثابت و هزینههای رو به رشد
مسئولان همواره از اپراتورها انتظار دارند که ظرفیت شبکههای خود را متناسب با رشد روزافزون مصرف دیتا افزایش دهند، اما سؤال اصلی و بیپاسخ اینجاست: منابع مالی این توسعه از کجا باید تأمین شود؟
سالهاست که تعرفههای اینترنت بهصورت دستوری ثابت ماندهاند. در مقابل، هزینههای ارزی برای خرید تجهیزات مخابراتی، به دلیل تحریمها و نوسانات نرخ ارز، بهطور فزایندهای بالا رفته است. این عدم توازن باعث شده تا اپراتورها نتوانند سود کافی برای سرمایهگذاری در توسعه شبکه داشته باشند.
در حالی که اپراتورها در بسیاری از کشورهای جهان با افزایش منطقی تعرفهها، به توسعه نسلهای جدید شبکه میپردازند و سرمایهگذاریهای عظیمی در فناوریهای آینده مانند 5G میکنند، در ایران مجبورند با حاشیه سود بسیار پایین فعالیت کنند. این وضعیت، بخش زیادی از درآمد آنها را صرف هزینههای جاری مانند نگهداری و حقوق کارکنان کرده و عملاً امکان توسعه گسترده شبکه را از بین برده است. در نتیجه، کاربران در شهرهای پرجمعیت مانند تهران، کیفیت پایینتری را تجربه میکنند، چون شبکه ظرفیت کافی برای پاسخ به تقاضای آنها را ندارد.
نتیجهگیری و چشمانداز آینده: در انتظار یک تصمیم سخت
بهبود کیفیت اینترنت در تعطیلات اخیر، نه نتیجه توسعه زیرساخت، بلکه حاصل یک کاهش موقت در مصرفکنندگان بود. این اتفاق یک هشدار جدی برای سیاستگذاران است. اگر روند فعلی ادامه یابد و سیاستهای تعرفهای اصلاح نشود، شکاف بین نیاز کاربران و توان شبکه هر روز عمیقتر خواهد شد و مشکلاتی که امروز در شهرهای بزرگ میبینیم، به مرور به شهرهای کوچکتر نیز سرایت خواهد کرد.
افزایش ظرفیت و ارتقای کیفیت، بدون بازنگری جدی در سیاستهای اقتصادی و ایجاد فضایی پایدار برای سرمایهگذاری، ممکن نخواهد بود. سیاستگذاران باید بین دو راهی کنترل دستوری قیمتها و توسعه پایدار شبکه یکی را انتخاب کنند. بدون یک تصمیم شجاعانه در زمینه تعرفهها، رویای داشتن یک اینترنت پرسرعت و پایدار برای همه کاربران ایرانی، دور از دسترس باقی خواهد ماند.
منبع: zoomit.ir
